De Schijf van Vijf

De Schijf van Vijf, je hebt er vast wel eens van gehoord. Iedereen is tegenwoordig hartstikke druk. Met werk, een opleiding, hobby’s, sport en de kinderen. Het is daarom ook belangrijk om zo gezond en gevarieerd mogelijk eten. Bovendien wil je graag genoeg voedingstoffen binnenkrijgen. Zo heb je voldoende energie om alle leuke (en minder leuke) dingen in het leven te doen. In dit artikel leggen we jou uit wat de Schijf van Vijf is en hoe een gevarieerd voedingspatroon kan bijdragen aan een gezonder en fitter leven.

Schijf van vijf

Wat is de Schijf van Vijf?

De Schijf van Vijf is een hulpmiddel om jou te helpen bij een gezond eetpatroon. De Schijf van Vijf wordt sinds 1953 in Nederland gebruikt om te adviseren over een gevarieerd en gezond voedingspatroon. In de Schijf van Vijf wordt advies gegeven over een gezond, gevarieerd en gebalanceerd eetpatroon.

Waarom de Schijf van Vijf?

De Schijf van Vijf is er om jou beter te adviseren over een gezond en gebalanceerd dieet. Door te eten volgens dit voedingsadvies zorg je onder andere voor:

  • Een kleinere kans op hart- en vaatziekten.
  • Een gezond en gebalanceerd voedingspatroon.
  • Voldoende voedingsstoffen.
  • Gevarieerde en lekkere maaltijden.
  • Minder overtollige kilo’s.
  • Bewust met je eten omgaan.

Omdat het tegenwoordig soms onduidelijk kan zijn welke producten nou “gezond” zijn en welke “ongezond”. Bovendien is het soms lastig om te bepalen welke voedingsstoffen je precies nodig hebt voor een goede maaltijd. Daarbij word je dus geholpen door de Schijf van Vijf. Daarin kun je precies vinden welke voedingsstoffen in welke producten zitten en wat je dagelijks nodig hebt.

Hoe werkt de Schijf van Vijf?

In de Schijf van Vijf kun je allerlei producten vinden die bijdragen aan een gezond en gevarieerd dieet. Bovendien bevatten deze producten allerlei goede voedingsstoffen zoals:

  • Mineralen
  • Vitamines
  • Eiwitten
  • Koolhydraten
  • Vetten
  • Vezels

Als een product in de Schijf van Vijf staat, kun je ervanuit gaan dat het bijdraagt aan een gezond voedingspatroon. Maar let wel op: gevarieerd eten blijft het belangrijkst. Ieder product bevat weer andere voedingsstoffen. Daarom is het belangrijk om veel verschillende producten te eten en niet altijd voor hetzelfde te kiezen. Eigenlijk geldt voor al het eten en drinken: Niet te veel en niet te vaak.

Welke producten staan in de Schijf van Vijf?

De Schijf van Vijf is opgedeeld in, je raadt het al, vijf vakken. Al deze vakken staan voor bepaalde producten. De vijf vlakken zijn:

  1. Groente en Fruit.
  2. Smeer en bereidingsvetten.
  3. Vis, peulvruchten, vlees, noten, ei en zuivel.
  4. Brood, granen en aardappelen.
  5. Dranken.

In onze bewaarwijzer kun je ieder product opzoeken en direct zien of het in de Schijf van Vijf staat of niet. Per product wordt aangegeven of het binnen de Schijf valt of niet. Zoek hieronder jouw product en bekijk direct of je gezond bezig bent!

Groente en Fruit

Eigenlijk weet iedereen wel dat groente en fruit gezond zijn. Bovendien zitten groenten en fruit boordevol met vitamines, mineralen en vezels. Kies gezond, kies voor groente en fruit! Pas overigens met fruit wel op, fruit bevat vaak ook veel suikers (koolhydraten).

Smeer en bereidingsvetten

Smeer en bereidingsvetten, wat zijn dat eigenlijk? Vroeger heette deze categorie “vetten en oliën”. Probeer bij smeer en bereidingsvetten te kiezen voor producten met zo min mogelijk verzadigd vet. Als je voor onverzadigd vet kiest, kies je namelijk gezonder. In deze producten vind je onder andere veel vitamine A, D en E.

Vis, vlees, peulvruchten, noten, ei en zuivel

Deze categorie lijkt misschien wat groot. Dat is die natuurlijk ook wel. Af en toe vis eten verkleint de kans op hart- en vaatziekten. Een stukje vlees op z’n tijd zorgt dan weer voor voldoende ijzer en vitamine B12. Voor ei geldt hetzelfde. Voldoende zuivel verkleint de kans op onder andere darmkanker en zorgt daarnaast ook nog eens voor calcium en vitamine B12. Noten en peulvruchten werken cholesterolverlagend. Op deze manier dragen al deze producten bij aan een gezonde levensstijl. Maar let wel op: ook hiervoor geldt natuurlijk dat je moet proberen zo gevarieerd mogelijk te eten.

Brood, granen en aardappelen

Het wordt eigenlijk steeds minder populair; brood, granen en aardappelen. Maar deze producten zitten boordevol goede voedingsstoffen die jouw lichaam goed kan gebruiken. Uiteraard geldt ook hiervoor weer: eet altijd met mate. Probeer bij het kopen van granen en brood altijd voor de volkoren-variant te kiezen. Deze zitten namelijk vol met vezels.

Dranken in de schijf van vijf

Omdat je op een dag nogal wat vocht verliest, is het ook belangrijk om al dit verloren vocht weer aan te vullen. Haast vanzelfsprekend kun je dit het beste doen met water, maar we snappen dat je ook wel eens wat anders wilt. En dat kan ook. Er zijn ook goede andere dranken naast water. Denk bijvoorbeeld eens aan thee of koffie. Maar ook hiervoor geldt: drink met mate.

Een gevarieerde maaltijd

Naast de verschillende voedingsmiddelen uit de diverse categorieën uit de Schijf van Vijf, wordt er ook nog advies gegeven om een gebalanceerd en gevarieerd eetpatroon te krijgen. Probeer daarom altijd om bij het bedenken van je maaltijd de volgende zaken in je achterhoofd te houden. Houd rekening met:

  1. Eet gevarieerd; kies voor verschillende producten en probeer bijvoorbeeld vlees, vis en vegetarisch eten af te wisselen.
  2. Eet niet te veel en zorg voor voldoende beweging; probeer eens wat minder te eten en schep kleinere porties op. Zorg bovendien dat je genoeg beweegt. Dit is goed voor de lijn en draagt bij aan een goede spijsvertering.
  3. Eet minder verzadigd vet.
  4. Eet voldoende groente, brood en fruit; Dit zijn gezonde voedingsbronnen die barsten van de vitamines.
  5. Ga veilig met voedsel om; Iedereen weet inmiddels wel dat je heel voorzichtig moet doen met bijvoorbeeld rauwe kip. Maar er zijn nog veel meer tips en tricks die de voedselveiligheid van producten garanderen. Bekijk bijvoorbeeld eens onze bewaartips.

Geschiedenis van de Schijf van Vijf

De Schijf van Vijf werd in 1953 in het leven geroepen. De schijf is bedacht door het Voorlichtingsbureau voor de voeding (tegenwoordig Voedingscentrum). In eerste instantie bestond de Schijf van Vijf uit andere productcategorieën dan tegenwoordig. In 1981 is de Schijf van Vijf veranderd in de maaltijdschijf. Vanaf 1991 werd de Schijf weer vervangen door de voedingswijzer.

Omdat in de volksmond het maaltijdadvies nog altijd “Schijf van Vijf” werd genoemd, is in 2004 gekozen om de, weliswaar vernieuwde, Schijf van Vijf te herintroduceren. In 2016 kwam tenslotte de “herziene” Schijf van Vijf uit. Sinds 2016 doen we het dus al met deze nieuwste versie. De inhoud van de Schijf van Vijf is in de loop der jaren vaak veranderd. De Schijf is in de loop der jaren veranderd omdat consumenten steeds andere producten zijn gaan consumeren. Bovendien is het belangrijk om op het gebied van voeding altijd met de tijd mee te gaan. Zo doet tegenwoordig bijna niemand meer roomboter op het brood, terwijl dit vroeger heel gewoon was.

Voedingsdriehoek (België)

In België maken ze gebruik van een ander systeem dan de Schijf van Vijf. Daar wordt gebruik gemaakt van de zogenaamde voedingsdriehoek. De driehoek is ingedeeld als een piramide met verschillende gekleurde vakken. De vakken van de voedingsdriehoek zijn:

  • Blauw (water).
  • Donkergroen (plantaardige producten zoals goenten, fruit, aardappelen, peulvruchten, noten, oliën en granen).
  • Lichtgroen (dierlijke producten zoals vis, vlees, vleeswaren, eieren, yoghurt, zuivel en gevogelte).
  • Oranje (minder gezonde producten zoals: rood vlees en boter).
  • Rood (ongezonde producten zoals snoep, chips, koekjes en producten die bewerkt zijn).

Maaltijdschijf (Wereldwijd)

In veel delen van de wereld wordt gebruik gemaakt van de maaltijdschijf. Het is het bekendste hulpmiddel ter wereld voor een gevarieerd voedingspatroon. In de maaltijdschijf vind je vijf verschillende voedingsstoffen. De bedoeling is dat je uit iedere schijf iedere dag iets eet. Bovendien staat per schijf aangegeven hoeveel porties je per dag het beste kunt eten. De maaltijdschijf is dan ook een veelgebruikt systeem door diëtisten. Grofweg ziet de maaltijdschijf er zo uit:

SchijfVoedingsbronPorties per dag
1Groenten en fruit4
2Granen4
3Zuivel2
4Vetten & Oliën4
5Vlees en vleesvervangers2
  1. Groenten en fruit.
  2. Granen (aardappelen, pasta, rijst, brood, etc).
  3. Zuivel (melk, kwark, yoghurt, etc).
  4. Vetten & Oliën (olijfolie etc).
  5. Vlees en vleesvervangers (Vlees en sojaproducten als vleesvervanger).

Een gezond en lekker leven

Natuurlijk houden we allemaal van een lekker patatje op z’n tijd. En dit kan ook best. Maar zoals met eigenlijk alles op het gebied van eten en drinken: doe dit mate. Er is niet één gouden richtlijn voor het “perfecte dieet”. Het belangrijkste is:

  • Eet gevarieerd.
  • Eet met mate.
  • Beweeg voldoende.

Bewust met eten omgaan

Kijk eens wat vaker naar welke producten wél en welke producten niét in de Schijf van Vijf staan. Dan ben je niet alleen maar bezig met een gezonde levensstijl, maar je bent ook bewust met eten bezig. En juist dat bewustzijn is nodig voor een gezonde levensstijl. Bovendien kies je nauwkeuriger je boodschappen uit. Dit zorgt er ook voor dat je minder snel geneigd bent om extra dingen mee te nemen uit de supermarkt. Dit zorgt er dan weer voor dat je minder weg hoeft te gooien. Win, win, win dus.

Minder voedselverspilling = beter voor het milieu

Als je bewust met eten omgaat is dit niet alleen goed voor jezelf. Het is ook goed voor het milieu. Bewuster met eten omgaan betekent ook minder voedselverspilling. Je kent vanzelf veel beter de porties en kiest vaker voor gezonde producten. Ongezonde producten zorgen vaak voor meer milieuvervuiling. Gezonde producten zijn vaak minder bewerkt dan ongezonde producten. En bewerkte, ongezonde producten zorgen vaak voor meer milieuvervuiling omdat deze bewerkt worden.

Over de auteur

Paula Astinaak
Paula

Ik ben Paula, een foodie en bovendien verslaafd aan alles wat met bakjes, potten en andere opbergsystemen te maken heeft. Ik wil alles altijd zo georganiseerd mogelijk opruimen. Ik ben dan ook een enorm grote IKEA-fan. Ik deel hier graag mijn ervaringen met jullie en geef tips over hoe je eten het beste kunt bewaren.